Bu yazıda iki belgeyi tekne boyu, yaş şartı ve geçiş koşulu üzerinden karşılaştırıyoruz. Belgenin başvurudan teslime kadar nasıl alındığını burada tekrar anlatmıyoruz. O süreci adım adım görmek için Amatör Denizci Belgesi nasıl alınır rehberimize bakabilirsiniz.
İki belge de aynı ailenin üyesi
ADB 10 ve ADB 24, özel tekneyi ticari amaç dışında kullanmanızı sağlayan amatör denizci belgeleridir. Aralarındaki fark yetkinin kapsamındadır, türünde değil. Biri diğerinin daha ileri seviyesi gibi düşünülebilir.
Her ikisine de Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları ve Türkiye’de oturma izni almış yabancı uyruklular başvurabilir. Belge, tekne sahibi olmanıza bağlı değildir. Kiraladığınız bir tekneyi kendi başınıza kullanmak için de aynı belgeye ihtiyacınız olur.
Kısa cevap: hangisiyle başlamalısınız?
Neredeyse herkesin başlangıç noktası ADB 10’dur. ADB 24’e doğrudan başvurulamaz, çünkü bu belge için önceden bir ADB 10 geçmişi aranır. Büyük bir yat kullanmayı hedefleseniz bile yol ADB 10 ile başlar.
Karar tek soruya iner: kullanacağınız teknenin tam boyu kaç metre? Tekne 10 metre ve altındaysa ADB 10 işinizi görür. Daha büyük bir tekne kullanacaksanız hedefiniz ADB 24 olur, ama önce ADB 10 alıp belirli bir süre beklemeniz gerekir.
Bu yüzden gerçek soru “hangisini alayım” değildir. Gerçek soru şudur: ADB 10’da kalacak mıyım, yoksa oradan ADB 24’e devam edecek miyim?
ADB 10 ve ADB 24 karşılaştırma tablosu
| Karşılaştırma | ADB 10 | ADB 24 |
|---|---|---|
| Kullanabileceğiniz özel tekne | Tam boyu 10 metreye kadar, 10 metre dahil | Tam boyu 24 metreye kadar, 24 metre dahil |
| En az yaş | 16 | 18 |
| Ön koşul | Sağlık şartlarını karşılamak | En az 12 ay süreyle ADB 10 sahibi olmak |
| Kimler için uygun | İlk belgesini alan, küçük tekne kullanacak kişi | Daha büyük yat kullanacak, ADB 10 geçmişi olan kişi |
| Ticari kullanım | Yok | Yok |
Tablodaki en kritik satır sonuncusudur. İki belge de amatör yeterliktir ve ikisi de teknenizi ticari amaçla kullanmanıza izin vermez. Denizden gelir elde etmek istiyorsanız aradığınız belge bunlar değildir.
Tekne boyu neye göre ölçülür?
Ayrımın dayandığı ölçü tam boydur. Yani teknenin en uç noktadan en uç noktaya toplam uzunluğu. Güverte boyu veya ilanlarda geçen yuvarlatılmış rakamlar değil.
Sayıya dökelim. Tam boyu 9,80 metre olan bir tekne ADB 10 kapsamındadır. Tam boyu 10 metre olan bir tekne de kapsamdadır, çünkü sınıra 10 metre dahildir. 10,20 metre olan bir tekne ise kapsam dışıdır ve ADB 24 gerektirir. Aradaki 20 santimetre, belgeniz açısından net bir sınır oluşturur.
Kendi tekneniz varsa bu değeri ruhsatınızın üzerinde bulabilirsiniz. Tekne kiralayacaksanız, rezervasyon öncesinde tam boyu açıkça sorun. Yarım metrelik bir fark, elinizdeki belgenin o tekne için yeterli olup olmamasını belirleyebilir.
Yaş şartı ve 18 yaşından küçükler
ADB 10 için en az 16 yaşında olmanız gerekir. ADB 24 içinse 18 yaşını doldurmuş olmanız aranır. Bu iki sayı, iki belgeyi birbirinden ayıran en net ölçütlerden biridir.
18 yaşından küçük ADB 10 sahipleri tekneyi tek başlarına kullanamaz. Yanlarında en az ADB 10 sahibi bir yetişkinin bulunması ve teknenin onun gözetiminde kullanılması beklenir.
Ailesi için belge alan genç adayların bu ayrıntıyı baştan bilmesi iyi olur. Çünkü 16 yaşında alınan belge, bağımsız kullanım yetkisi değil, gözetim altında öğrenmeye devam etme hakkı verir. Uygulamada bu, iki yıllık bir hazırlık dönemi anlamına gelir.
ADB 10’dan ADB 24’e geçiş nasıl oluyor?
Geçiş için iki şart birlikte aranır: 18 yaşını doldurmuş olmak ve en az 12 ay süreyle ADB 10 sahibi olmak. Bu 12 aylık sürenin hangi tarihten başlatıldığını başvurudan önce teyit etmenizi öneririz.
Şartları sağlayan aday, ADB 24 teorik eğitimini tamamlayıp sınava girer. Eğitim ve sınav akışının tamamı, başvuru ekranından belgenin teslimine kadar ADB rehberimizde anlatılıyor.
Pratikte bunun anlamı şudur: 24 metrelik bir yat hedefliyorsanız planınızı bir yıl önceden yapın. ADB 10’u ertelemek, ADB 24’ü de aynı süre kadar erteler. Sezon başında aklına gelen bir aday, o sezon değil bir sonraki sezon büyük tekneye geçebilir.
Elinizde eski tarihli bir amatör denizci belgesi varsa
Yeni düzenlemeden önce alınmış belgeler geçerliliğini sürdürür. Ancak 24 metreye kadar olan yetkiyi korumak istiyorsanız, 17 Temmuz 2031 tarihine kadar ADB 24 teorik eğitimini tamamlamanız gerekir.
Bu tarihe kadar eğitimi tamamlamayan belgeler ADB 10 seviyesine denk kabul edilir. Belgeniz iptal olmaz, yetkisi daralır. Şu an 15 metrelik bir tekne kullanıyorsanız bu daralma sizi doğrudan etkiler.
Belge yenileme, harçlar ve bağlama kütüğü gibi yan başlıkları ayrıca ele aldık: denizcilik belgelerinde harç, yenileme ve bağlama kütüğü.
Sık yapılan üç hata
- İlandaki yuvarlak sayıya güvenmek. “10 metrelik tekne” diye tanıtılan bir teknenin tam boyu 10,40 metre olabilir. Kiralamadan önce ruhsattaki değeri isteyin.
- Doğrudan ADB 24’e yönelmek. 12 aylık ADB 10 şartı bilinmediği için bazı adaylar bir sezon kaybediyor. Hedefiniz büyük tekneyse ADB 10 başvurusunu bugün yapın.
- Eski belgeyi yenilemeyi ertelemek. 2031 uzak görünüyor, ancak eğitimi tamamlamayan belgenin yetkisi o tarihte kendiliğinden daralır. Ertelemenin bir kazancı yok.
Üç soruda kendi kararınızı verin
- Kullanacağım teknenin tam boyu kaç metre? 10 metre ve altı ise ADB 10 yeterli. Daha büyükse hedef ADB 24.
- Yaşım kaç? 16 ve üzeri iseniz ADB 10 için başvurabilirsiniz. ADB 24 için 18 yaşını doldurmuş olmanız gerekir.
- Elimde ne kadar süredir ADB 10 var? 12 ayı doldurduysanız ADB 24 yolu açık. Doldurmadıysanız önce bu sürenin tamamlanmasını bekleyeceksiniz.
Üç sorunun cevabı çoğu adayı aynı yere götürür: bugün ADB 10 için harekete geçmek, ADB 24’ü de en hızlı biçimde yaklaştıran adımdır.
Sınav tarafında sizi ne bekliyor?
Amatör denizci sınavında en az 50 soruluk, dört seçenekli bir test uygulanır. Başarılı sayılmak için 100 üzerinden en az 60 puan almanız gerekir.
Sorular seyir, gemicilik, tekne kullanma, meteoroloji, denizde güvenlik, ilk yardım, haberleşme, deniz hukuku ve çatışmayı önleme kuralları gibi başlıklardan gelir. Konu dağılımını ve çalışma sırasını merak ediyorsanız ADB sınav soruları ve hazırlık yazımızda ayrıntılı anlattık.
Üç tipik aday, üç farklı yol
Kural aynı olsa da doğru karar kişiden kişiye değişir. Bize en sık gelen üç profil şöyle ayrışıyor.
Aile teknesi alan kişi. Hedefi hafta sonu çıkışları ve yakın koylar. Bu profilin baktığı tekneler çoğunlukla 10 metrenin altında kalır, dolayısıyla ADB 10 ihtiyacın tamamını karşılar. Burada asıl kazanç, belgeyi bir an önce alıp sezonu kaçırmamaktır.
Tekne kiralayarak başlayan kişi. Henüz satın almak istemiyor, yazın birkaç hafta kiralamayı düşünüyor. Bu profilde karar teknenin boyuna göre değil, kiralayacağı filonun boyuna göre verilmelidir. Bakacağınız teknelerin çoğu 12 metrenin üzerindeyse ADB 10 tek başına yetmez ve planı buna göre kurmanız gerekir.
Büyük yat hedefleyen kişi. Uzun vadede 15 metre ve üzeri bir tekne düşünüyor. Bu profilin yapabileceği en iyi şey ADB 10 başvurusunu bugün yapmaktır, çünkü 12 aylık bekleme süresi ancak belge elinize geçtikten sonra işlemeye başlar.
Üç profilin ortak noktası şudur: hiçbirinde ADB 10 atlanabilir bir basamak değildir. Değişen tek şey, o basamakta ne kadar kalacağınızdır.
Kiralık tekne kullanacaksanız nelere dikkat etmelisiniz?
Kiralama tarafında en sık yapılan hata, belgenin yeterliliğini tekne teslim alınırken kontrol etmektir. O noktada seçenek kalmaz.
Rezervasyondan önce iki şeyi yazılı olarak isteyin: teknenin tam boyu ve kiralama için sizden beklenen belge seviyesi. İlan görselleri ve model adları bu konuda güvenilir değildir; aynı modelin farklı donanım seçenekleri tam boyu değiştirebilir.
Yurt dışında tekne kiralayacaksanız durum ayrıca değişir. Her ülke kendi kurallarını uygular ve sizden istenen belge, Türkiye’de kullandığınızdan farklı olabilir. Bu tür bir planınız varsa kiralama firmasına hangi belgeyi kabul ettiklerini önceden sorun.
ADB 24’ü ertelemenin takvim maliyeti
12 aylık bekleme şartı, çoğu adayın hesaba katmadığı bir zincirleme etki yaratır. Süre sizin ne zaman karar verdiğinizden değil, belgenin ne zaman elinize geçtiğinden başlar.
Bunun pratik sonucu şudur: ADB 10 başvurusunu bir sezon öteleyen aday, ADB 24’ü de bir sezon ötelemiş olur. Kayıp iki kat görünür, çünkü arada geçen süre yalnızca beklemeyle geçer ve o dönemde denizde de olamazsınız.
Bu yüzden büyük tekne hedefi olan adaylara verdiğimiz tek tavsiye şudur: hedefiniz uzakta olsa bile ilk adımı geciktirmeyin. Bekleme süresi sizin yerinize işlesin.
Belge bir başlangıçtır, tek başına yeterli değildir
ADB 10 da ADB 24 de sizi hukuken yetkili kılar. Dümene geçtiğinizde rüzgârda yanaşmayı, kalabalık bir marinada manevrayı veya demirlemeyi ise ayrı çalışmanız gerekir. Belgeyi alan pek çok kişi ilk çıkışında bu farkı hisseder.
Bu fark, belgenin seviyesi yükseldikçe büyür. 24 metrelik bir tekne, 8 metrelik bir tekneye göre çok daha ağır ve durdurması zor bir araçtır. Yetki kâğıt üzerinde bir anda genişler, beceri ise aynı hızda genişlemez.
Doğru belgeyi seçtikten sonra sıradaki adım denizde pratik yapmaktır. Ataköy Marina’da verdiğimiz motoryat ve tekne kullanma eğitimimizi inceleyebilir, hangi belgenin size uygun olduğundan emin değilseniz iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
ADB 24 belgesine doğrudan başvurabilir miyim?
Hayır. ADB 24 için 18 yaşını doldurmuş olmak ve en az 12 ay süreyle ADB 10 sahibi olmak gerekir. Bu nedenle yol her adayda ADB 10 ile başlar.
ADB 10 ile 12 metrelik bir tekne kullanabilir miyim?
Hayır. ADB 10, tam boyu 10 metreye kadar olan özel tekneleri kapsar. 12 metrelik bir tekne için ADB 24 yetkisi gerekir.
Eski amatör denizci belgem geçersiz mi oldu?
Hayır, belgeniz geçerliliğini sürdürür. 24 metreye kadar olan yetkiyi korumak isterseniz 17 Temmuz 2031 tarihine kadar ADB 24 teorik eğitimini tamamlamanız gerekir. Tamamlamazsanız belgeniz ADB 10 seviyesine denk kabul edilir.
ADB sınavında kaç soru var, kaç puan gerekiyor?
En az 50 soruluk, dört seçenekli bir test uygulanır. Başarılı sayılmak için 100 üzerinden en az 60 puan almanız gerekir. Sorular seyir, güvenlik, meteoroloji, ilk yardım ve deniz hukuku gibi başlıklardan gelir.
Amatör belgemle arkadaşlarımı tekneyle gezdirebilir miyim?
Özel tekneler ticari amaçla kullanılamaz. Teknenin sahibi veya yetkilendirdiği kişi teknede bulunmadıkça, gezi ve eğlence amacıyla arkadaş ya da aile üyeleri götürülemez.
16 yaşındaki çocuğum ADB 10 alırsa tekneyi tek başına kullanabilir mi?
Hayır. 18 yaşından küçük ADB 10 sahiplerinin, yanlarında en az ADB 10 sahibi bir yetişkin bulunduğunda ve onun gözetiminde tekne kullanması beklenir.
